FUENTE YAYINLARI

Thales suya baktığında arkasında tanrıları değil bir ilke aradı. O an felsefe başladı. Ama aynı zamanda bir firar da başladı: Alışılmış açıklamalardan, sorgulanmamış kabullerden, "herkes böyle biliyor"un konforlu karanlığından kaçış.

Bu kitap o firarın 2600 yıllık hikâyesini anlatıyor. Antik Yunan'ın meydanlarından Orta Çağ manastırlarına, Bağdat'ın Beytülhikme'sinden Aydınlanma salonlarına, Viyana'nın mantık çevrelerinden yapay zekâ laboratuvarlarına uzanan bir düşünce yolculuğu. Ama bu sadece Batı'nın hikâyesi değil: Hint düşünürleri benliğin bir yanılsama olup olmadığını sorguladı, Çinli bilgeler eylemsizlikte eylem buldu, Afrika filozofları bireyin ancak topluluk içinde var olabileceğini gösterdi, Aztek düşünürleri gerçekliğin kaygan zemininde denge aradı.

On beş bölüm boyunca filozoflar donmuş heykeller olarak değil, birbirleriyle tartışan canlı zihinler olarak karşınıza çıkacak. Platon'un mağarasından Descartes'ın şüphesine, Nietzsche'nin çekiciyle Sartre'ın özgürlüğüne, Foucault'nun iktidar analizinden yapay zekânın etik ikilemlerine kadar her bölüm öncekiyle hesaplaşır ve bir sonrakine zemin hazırlar.

388 kaynağa dayanan, birincil metinlerden doğrudan alıntılar içeren, her bölümü kavram haritası ve okuma önerileriyle desteklenmiş bu kitap, felsefe formasyonu olmayan ama entelektüel merakı güçlü her okur için yazıldı. Amaç bilgi yüklemek değil, düşünmeye kışkırtmak. Çünkü felsefe bir firar planıdır ve bu plan hâlâ geçerlidir.

Dün bir karar verdiniz ve iyi sonuç aldınız. Kendinizi tebrik ettiniz. Geçen ay bir karar verdiniz ve kötü sonuç aldınız. Kendinizi sorguladınız. İki seferde de aynı hatayı yaptınız: Kararı sonucuyla yargıladınız.
Bunu herkes yapıyor. İş değiştirirken, yatırım yaparken, bir ilişkiyi sürdürüp sürdürmemeye karar verirken, ekibe kimi alacağını seçerken. Sonuç iyiyse "doğru karar" diyorsunuz. Sonuç kötüyse "keşke" ile başlayan cümleler kuruyorsunuz. Ama şunu hiç sordunuz mu: Ya iyi sonuç tesadüfse? Ya kötü sonuç, doğru kararın şanssız versiyonuysa?
“Sonuç yanıltır”. Bu, bir kitap adı değil, karar biliminin yarım yüzyılı aşan araştırma birikiminin vardığı en rahatsız edici sonuçtur.
Ve bu sonucu gerçekten anladığınızda, karar verme biçiminiz değişir.
Düşünün: Neden bazı toplantılarda herkes aynı fikirdedir ama kimse içinden "doğru" demiyordur? Neden bir projeye daha fazla para yatırmaya devam edersiniz, sırf "bu kadarı boşa gitmesin" diye? Neden bazı riskleri olduğundan büyük, bazılarını olduğundan küçük görürsünüz? Neden ilk duyduğunuz rakam, son kararınızı belirler?
Bunların hepsinin bir adı var. Hepsinin bir mekanizması var. Ve hepsinin fark edildiği anda gücünü yitiren bir yapısı var.
Sonuç Yanıltır, kararın anatomisini parçalarına ayırıyor. Zihnin sizi kandırdığı anları gösteriyor. Belirsizlikle nasıl kavga etmek yerine çalışabileceğinizi anlatıyor. Bunu yalnızca bireysel kararlar için değil, yönetim masasında verilen stratejik kararlar, ekiplerin kolektif kör noktaları ve örgütlerin sistematik karar tuzakları için de yapıyor. Ne "beş adımda mükemmel karar" gibi bir formül satıyor ne de akademik bir ders veriyor. Aristoteles'ten Kahneman'a, Herbert Simon'dan yapay zekâya uzanan düşünce hattını, gerçek yaşamdan karar sahneleriyle, araştırma bulgularıyla ve yüzlerce yöneticiyle birebir çalışmanın biriktirdiği gözlemlerle örüyor.".
Bu kitabı okuduğunuzda üç şey olacak:
Bir kararın önünde durduğunuzda, zihninizin size oynadığı oyunları fark edeceksiniz. O fark ediş, daha iyi kararın ilk adımıdır.
"Emin değilim" demeyi bir zayıflık değil, bir düşünme aracı olarak kullanacaksınız. Belirsizliği yok saymak yerine onunla çalışacaksınız.
Bir kararınız kötü sonuç verdiğinde "ne yanlış yaptım?" yerine "düşünme sürecim nerede açık verdi?" diye soracaksınız. Bu soru, aynı tuzağa ikinci kez düşmenizi engeller.
281 bilimsel kaynağa dayanan, yedi kısım ve yirmi iki bölümden oluşan bu kitap, karar bilimini Türkçede ilk kez bu genişlikte; felsefeden pratiğe, bireyden kuruma, veriden etiğe ve yapay zekâya uzanan bütünlüklü bir çerçevede ele alıyor.
Kendinize bir soru sorun: Son büyük kararınızı sonucuna göre mi değerlendirdiniz? Cevabınız evetse, bu kitap tam size göre.